In het kader van de internetconsultatie over het concept voor het 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn heeft de stichting Mobilisation for the Environment (MOB) het volgende naar voren gebracht:
- Het ter inzage gelegde concept is dermate onvoldragen dat geen recht gedaan wordt aan het doel van de internetconsultatie.
- Deze consultatie voldoet niet aan het Verdrag van Aarhus.
- De beginselen van preventief handelen, het bij voorrang aan de bron bestrijden van milieuaantastingen, en “de vervuiler betaalt” zijn fundamentele (beleids)beginselen.Deze zijn niet of nauwelijks terug te vinden in dit conceptplan.
- Terwijl de stikstofcrisis (bodem, natuur) en de nitraatproblematiek (water) niet anderskunnen worden verkleind dan door te sturen op een afname van de mestproductie, wil de minister die productie zo min mogelijk beperken. Dat is rechtstreeks in strijd met de doelen van de Nitraatrichtlijn en de KRW. Middels subsidies worden de kosten van dit met het recht strijdige beleid ook nog eens afgewenteld op de samenleving.
- Dat Nederland in bepaalde delen van het land na 28 jaar actieprogramma’s nog immer niet kan voldoen aan de nitraatnorm van 50 mg/l is het bewijs van het failliet van het beleid van de afgelopen decennia. In plaats van nu wél adequate maatregelen in het actieplan op te nemen kiest de minister voor voortgaan op de ingeslagen weg en doelsturing vanaf 2030. Volgens MOB is dit de verkeerde weg.
- Wat volgens MOB nodig is is een aanscherping van het mestbeleid, en betere integratie met de KRW-doelen van chemisch schoon en ecologisch gezond grond- en oppervlaktewater.
- Volgens MOB dient te worden ingezet op normdifferentiatie per gebied. De rijksoverheid dient provincies en waterschappen te stimuleren om hiertoe gebruik te maken vanmaatwerk, en daarvoor richtinggevende kaders te stellen. Het systeem van doelsturing is niet gebaseerd op gevalideerde uitgangspunten, zodat de effectiviteit daarvan bepaald niet vaststaat.
- Bovendien: doelsturing en generieke maatregelen die gebaseerd zijn op vrijwilligheid, zijn gedoemd te mislukken. Het bij wijze van beloning verlenen van uitzonderingen opmaatregelen geeft een verkeerd signaal, en zou contraproductief kunnen werken.
- Het in een “privaat geborgd systeem” onderbrengen van (nitraatgerelateerde)emissiegegevens zonder dat de overheid en het publiek toegang hebben tot die gegevens, is een ondermijning van de democratische rechtstaat, is strijd met het recht, en is (daarom) maatschappelijk onaanvaardbaar.
- Het gebruik van bepaalde rustgewassen heeft een keerzijde, namelijk een extra pesticidendruk. Dat heeft negatieve gevolgen voor de waterkwaliteit. Deze consequentieis onvoldoende meegenomen.
- Het verkleinen van de bufferstroken is ecologisch gezien contraproductief en in strijd met het beleid uit het 7e Actieprogramma.Ten gevolge van het gebruik van oude data is in het concept onvoldoende rekening gehouden met de gevolgen van klimaatverandering op de nitraatuitspoeling.
- Wateren die aan de huidige oppervlaktewaternormen voor N en P voldoen, blijken vaak toch eutroof te zijn. Dat betekent dat de bestaande normen niet adequaat zijn. Er zijn verschillende manieren om die normen effectiever te maken.
MOB verzoekt de minister dringend om het voorliggende concept 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn niet vast te stellen in de huidige vorm. Alleen een fundamentele herziening, met duidelijke en niet-vrijblijvende reductiemaatregelen, een gebiedsgerichte aanpak en versterkin van het publieke toezicht, kan recht doen aan de verplichtingen uit de Nitraatrichtlijn en de Kaderrichtlijn Water. Dit is niet alleen een juridische plicht, maar ook een morele noodzaak om de gezondheid van mens en natuur te beschermen en de leefomgeving voor toekomstigegeneraties veilig te stellen. Als het plan overhoopt ongewijzigd gaat worden vastgesteld komt Nederland op het waterslot naast het nu al aanwezige stikstofslot.
Alleen een op korte termijn forse krimp van de veestapel kan Nederland van het stikstofslot halen en voorkomen dat het aanvullend op het waterslot uitdraait. Voor de volledige reactie zie hier.