Inmiddels leven we 6½ jaar na de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State uit 2019 waarin de Afdeling vaststelde dat het Nederlandse Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet voldeed aan de Europese wetgeving en één ding weten we nu zeker: met lapmiddelen en halve maatregelen komen we er niet. Het stikstofprobleem gaat namelijk niet alleen over natuur en regelgeving, maar over hoe wij als samenleving gaan zorgen voor een gezonde, leefbare toekomst. Voor onze kinderen en kleinkinderen, voor ons allemaal en natuurlijk ook voor boerengezinnen.
Wil je in een paar minuten begrijpen hoe een duurzaam Nederlands landbouw- en voedselsysteem eruit zou kunnen zien? Bekijk hier de uitlegvideo.
Wat is er nodig? Concrete oplossingen, die zowel juridisch houdbaar zijn als toekomstbestendig. Oplossingen die niet alleen de natuur helpen herstellen, maar ook boeren perspectief geven. Wij pleiten voor een voedselsysteem dat past bij onze brede welvaartambities, dat onze leefomgeving ondersteunt en waarin boerengezinnen worden gewaardeerd om hun rol in de voedselproductie, gezonde voeding, schoon water, methaanreductie, biodiversiteit en als beheerders van ons landschap.
Wij zijn overtuigd dat Nederland pas echt stappen vooruit zal gaan maken als de politieke polarisatie over dit onderwerp stopt, als de overheid afstapt van de geitenpaadjes en actief gaat sturen op een betere natuur en omgevingskwaliteit. Voor de ontwikkeling van het noodzakelijke draagvlak is het essentieel dat een volgend kabinet de boodschap uitdraagt dat:
het noodzakelijke evenwicht tussen landbouw en natuur voor een gezonde leefomgeving voor de huidige en toekomstige generaties verstoord is en hersteld moet worden; en
het kabinet dit herstel als taak en morele plicht van de politiek ziet.
Vijf dingen die de overheid moet doen om Nederland van het stikstofslot af te krijgen:
Houd je aan de afgesproken doelen. Zorg dat de wettelijke reductiedoelen voor stikstofneerslag in natuurgebieden gehaald worden (50% van de kwetsbare natuur onder de stikstofdepositienormen in 2030, en 74% in 2035) en wees bereid om generieke veestapelkortingen af te dwingen als dat noodzakelijk is om de doelen te halen;
Neem regie over de ruimte. Maak duidelijk waar intensieve landbouw kan blijven bestaan en waar een overstap nodig is naar extensieve landbouw die beter past bij natuurherstel en - beheer; pak door met omgevingsvisies en vertaal dit door naar het niveau van individuele bedrijven;
Kijk breder dan stikstof alleen. Zie de stikstofaanpak als onderdeel van een groter geheel: gezondheid, schoon water, klimaat, biodiversiteit, dierenwelzijn en voedselveiligheid en kies voor een integrale “brede welvaart aanpak”;
Maak vergunningen eerlijk en duidelijk. Vergunningen zijn geen eeuwige rechten: ze moeten passen bij wat natuur en maatschappij (nog) verdragen, en ze kunnen bijgesteld (of desnoods ingetrokken) worden als dat nodig is;
Stop uitbreiding van de veestapel. Leg een tijdelijke stop op de bouw van nieuwe stallen die niet voldoen aan de 6 principes van dierwaardigheid en die leiden tot meer dieren. Renovatie kan, maar alleen als het past binnen maatschappelijke doelen.
Meer weten? Lees het volledige "MOB-advies voor het komende kabinet", andere stukken op onze website en tevens: