De Raad van State heeft vandaag het besluit van 6 mei 2025 vernietigd waarmee het kabinet een maximum van 478.000 jaarlijkse vluchten en 27.000 nachtvluchten voor Schiphol wilde vastleggen. Volgens de hoogste bestuursrechter voldoet het besluit niet aan de wettelijke eisen en is het gebaseerd op een stelsel dat nooit democratisch is vastgesteld. De uitspraak betekent een fundamentele koerswijziging in het Nederlandse luchtvaartbeleid en herstelt de rechtsbescherming van omwonenden.

Het geheel schetst een beeld van een vergunning die volgens de indieners zowel juridisch als inhoudelijk op drijfzand is gebouwd. De combinatie van een onbevoegd bestuursorgaan, het ontbreken van een natuurvergunning, onduidelijkheid over de vergunde activiteiten en gebrekkige milieuonderzoeken maakt volgens hen dat het besluit geen stand kan houden. De rechtbank Rotterdam buigt zich de komende tijd over de zaak.

MOB heeft een zienswijze ingediend op een voorgenomen wijziging van het Luchthavenverkeerbesluit (LVB) van Schiphol. Het LVB is de toestemming voor de vliegactiviteiten van de luchthaven. Middels de voorgenomen wijziging beoogt het kabinet de disbalans tussen de belangen van Schiphol en de leefomgeving te herstellen en meent daarmee invulling te hebben gegeven aan het vonnis van rechtbank Den Haag van 20 maart 2024. In dit vonnis heeft de rechtbank geoordeeld dat de overheid onrechtmatig handelt door jarenlang de geldende geluidsnormen voor Schiphol niet te handhaven. Bovendien heeft de rechtbank vastgesteld dat in de handelswijze van de overheid ten onrechte steeds de belangen en groei van Schiphol voorop zijn gesteld, en dat pas daarna is gekeken naar de belangen van omwonenden en anderen.

Het nieuwe kabinet wil Lelystad Airport in gebruik nemen voor tienduizend vakantievluchten per jaar. Echter, het wil maar niet vlotten met de natuurvergunning. De ‘list’ die voormalig VVD-minister Cora van N. had bedacht om stikstofruimte te scheppen heeft het niet gehaald. Overigens had deze list meer weg van ‘fraude’, maar dat vond Rutte wel goed. Past binnen de VVD-traditie. De conceptvergunning van februari 2021 van het vliegveld ligt nu al 5 jaar te verstoffen. De procedure zit muurvast.

Tientallen maatschappelijke organisaties, gesteund door vooraanstaande economen, luchtvaartexperts en artsen, roepen de formerende partijen op om de uitzonderingspositie van de Nederlandse luchtvaartsector te beëindigen. In een gezamenlijke brief aan de informateur stellen zij dat het huidige luchtvaartbeleid onhoudbaar is. De luchtvaart lijkt boven de wet geplaatst, of het nu gaat om stikstof, klimaat of de beschermplicht van de overheid naar burgers, die geschonden wordt. De ondertekenaars roepen de formerende partijen op om de balans te herstellen, onder andere door definitief een streep te zetten door het omstreden Lelystad Airport en een CO2-plafond in te voeren.

MOB is blij dat de Raad van State Schiphol niet uit de brand helpt. Het moet klaar zijn met de uitzonderingspositie van grote vervuiler Schiphol. De luchthaven opereerde decennia zonder natuurvergunning en doet dat nu nog steeds. Schiphol handelt daarmee illegaal en blijft schade veroorzaken aan kwetsbare natuurgebieden en gezondheid van bevolking. De oplossing is heel simpel: reduceer het aantal overstappers en stop met nachtvluchten. Dit kan zonder schade voor de economie. Zo simpel is het.

MOB heeft inmiddels de definitieve uitnodigingen ontvangen van de rechtbank Gelderland over de zittingen van de beroepen inzake Eindhoven Airport en RTHA (Rotterdam). De zittingen beginnen om 9.00 uur op maandag 1 december aanstaande bij de rechtbank Gelderland aan de Walburgstraat 2-4 in Arnhem. Het betreft onze beroepen tegen (1) positieve weigeringen, en (2) afwijzingen van de handhavingsverzoeken, en (3) weigeringen tot het nemen van passende maatregelen m.b.t. beide vliegvelden.

Vorige maand vernietigde de rechtbank Den Haag de natuurvergunning van Schiphol. MOB, Greenpeace en Milieudefensie werden in het gelijk gesteld. Toch geeft de rechtbank in haar uitspraak teveel ruimte aan het ministerie van Landbouw om Schiphol te legaliseren. Zo ging de rechtbank mee in de redenering van de minister om 460.000 vliegtuigbewegingen op Schiphol te legaliseren. De minister ontleende dat aantal aan de periode voor de aanleg van de Polderbaan. MOB, Greenpeace en Milieudefensie vinden dat veel te veel en ongegrond. Bovendien vinden de organisaties het onbestaanbaar dat middenin de klimaatcrisis en de stikstofcrisis een grote vervuiler als Schiphol zo ontzien wordt. Of heeft dit ook direct te maken met het feit dat de Staat (als eigenaar van Schiphol) zichzelf vergunning verleent?

De natuurvergunning voor de exploitatie van luchthaven Schiphol die in 2023 door de toenmalige minister is verstrekt, is niet met de vereiste zorgvuldigheid voorbereid en niet voldoende gemotiveerd. Na deze vernietiging van de natuurvergunning van Vliegveld Schiphol is de luchthaven weer illegaal in werking: Nederland gedoogland. Moet het vliegveld dan helemaal dicht? Nee, natuurlijk niet. Wel stikstofuitstoot halveren conform advies van Remkes. Overigens is het afzien van handhaving in strijd met unierecht. Het wordt hoog tijd dat de Raad van State zich hier eens helder over uitspreekt.

Rechtbank Den Haag heeft het onderzoek naar de natuurvergunning van Schiphol heropend na de uitspraak van de Raad van State van 18 december waardoor het zogenaamde ‘salderen’ van stikstof moeilijker is geworden. Hiermee stijgt de kans dat dat de natuurvergunning van Schiphol onderuit gaat.